Ik heb de film It gezien, en dit is wat ik ervan vond

Gisteren kwam de nieuwe verfilming van It uit in de zalen, en ik was hem onmiddellijk gaan bekijken. Nou ja, niet echt “onmiddellijk”. Pas met de laatavondvertoning om 22.30u, meer bepaald. Op m’n eentje, vermits de mensen die ik gevraagd had ofwel geen zin hadden wegens lage verwachtingen of omdat ze niet durfden. Het was tegelijk mijn allereerste horrorfilm-ervaring in de bioscoop. Maar goed, wat jullie allicht vooral willen weten zijn de volgende dingen: is de verfilming goed? Is het een goede film tout court? En vooral: slaagt Bill Skarsgård erin als Pennywise in de enorme voetsporen van Tim Curry te treden? Leest verder, dierbare lezer, en dit zal allemaal onthuld worden.

Zoals ik in mijn review van het boek verteld heb, is It minstens evenveel een coming of age verhaal als dat het een horrorverhaal is. Ik vond dat de grootste kracht van It de passages waren waarin de leden van de Stumpersclub (of de Losers’ Club) hun kindertijd ervoeren, omdat die zo mooi en raak verteld werden. Regisseur Andy Muschietti heeft het belang van dit verhaalelement duidelijk begrepen. Bijgevolg stopt de film behoorlijk veel tijd in het ontwikkelen van de banden tussen de kinderen onderling. Ik hield van de Stumpersclub in het boek, en ik heb ook van hen gehouden tijdens het bekijken van de film. Het helpt dat de acteurs die de kinderen spelen regelrecht verbluffende acteerprestaties neerzetten. En ik heb het over alle kindacteurs, niet enkel degenen die de Stumpersclub vormen. In de regel lijkt het alsof kindacteurs net de zwakke schakel van de cast vormen, maar laat het in dit geval duidelijk zijn: de acteurs die de volwassen versies van de protagonisten moeten neerzetten in het tweede deel van de film, zullen loodzwaar werk moeten verrichten om te kunnen tippen aan degenen die hun jongere zelf in dit eerste hoofdstuk gespeeld hebben.

Het prachtigste, krachtigste aspect uit It is de manier waarop Andy Muschietti het verhaal van Bill en zijn kleinere broer George behandeld heeft. Het allereerste kernwoord dat ik in mijn notitieboekje had opgeschreven — tijdens de laatste momenten die de twee broertjes samen beleefden tijdens de openingsscène — was ‘lief’. Veel moeite is gestopt in te laten zien hoe hecht de band tussen hen twee was. En hoewel Muschietti slechts luttele minuten had om dit in beeld te brengen, heeft hij dat zeer effectief gedaan. Een tegenstelling met het boek is dat George’s lichaam niet gevonden wordt, maar simpelweg verdwijnt. Ondanks dit verschil aanvankelijk nauwelijks leek uit te maken, wordt er veel meer dan in het boek aandacht besteed aan de manier waarop Bill hiermee omgaat: hij probeert zichzelf wijs te maken dat zijn broertje nog steeds in leven is, omdat hij zichzelf de schuld geeft van Georgies verdwijning, en daarom zijn dood weigert te accepteren. Jaeden Lieberhers weergave van het schuldgevoel en verdriet dat hij in zijn personage Bill legt, is zo doorleefd dat je zijn pijn haast kan voelen, en de climax van zijn story arc zal je hart breken, als je dat hebt. Ik durf zo ver te gaan te zeggen dat de film op dit punt het boek zelfs overklast. Tussen haakjes, ook al hoor je het hem nooit in de trailers doen, stottert het personage Bill. Mensen die zich hierover ongerust waren (onder andere ikzelf) hoeven zich geen zorgen te maken.

Het is dan ook jammer dat de andere kinderen uit de Losers’ Club niet dezelfde aandacht krijgen, al is dat vooral aan tijdsgebrek te wijten. Beverly is het andere personage dat enorm geslaagd is. Richie zorgt voor de comic relief, en hij is net zoals in het boek oprecht grappig op zijn eigen irritante manier. Niet alleen ik, maar ook de gehele zaal, moest lachen om de bijdehante opmerkingen die hij non-stop afvuurt. Dit is trouwens voor minstens de helft de verdienste van de acteur Finn Wolfhard, die wat betreft het neerzetten van zijn personage een vlotte home-run slaat. Alleen: wie is hij eigenlijk? Je komt dit nooit te weten. Zijn humor is het enige wat hem definieert. Vanaf hier gaat het dan ook ietwat bergaf: Eddie en Ben lijken niet genoeg tijd te hebben om zich volwaardig te ontwikkelen. Met Stan en Mike is het nog erger gesteld: hun personages zijn nagenoeg tot “hij is de jood” en “hij is de jongen met donkere huidskleur” gereduceerd. Dat Mike’s research over Derry in de film doorgegeven werd aan Ben, stoorde me ook lichtjes. Tijd om Bens pragmatische intelligentie weer te geven in de film hadden ze niet, dus heeft Muschietti hem blijkbaar maar snel een heel stuk van Mike’s personage gegeven.

In ieder geval waren de kinderen, dankzij de acteurs, erg geslaagd. Maar nu komt de hamvraag, of la question jambon zoals ze in het Frans zouden zeggen (ze zeggen dat helemaal niet in het Frans): is Bill Skarsgård een betere Pennywise dan Tim Curry? Ziehier mijn intens onbevredigend antwoord:

Ik weet het niet.

Laten we eerlijk zijn, Tim Curry was als Pennywise vooral bijzonder grappig en weinig angstaanjagend. Hij had echter wel een enorm charismatische uitstraling. Net als Tim Curry heeft Skarsgård geheel zijn eigen ding met het personage gedaan, en daarbij waren heel veel dingen die ik erg geslaagd vond. Vooral zijn voortdurende kwijlen is een behoorlijk akelige en goed gevonden toevoeging. Zowel Curry als Skarsgård gedragen zich clownesk, maar terwijl Curry voornamelijk komisch clownesk was, gedraagt Skarsgård zich op een heel donkere, nare manier clownesk. Hij heeft Pennywise een heel kinderlijk trekje gegeven, door hem op een gruwelijke manier speels te maken, en door met een stemmetje te spreken, dat soms heel hoog gaat of zacht wordt als hij kinderen wil lokken. Skarsgårds interpretatie van Pennywise geeft hem een beestachtige kwaliteit, wat erg goed werkt. Op de één of andere bizarre manier leek hij echter minder aanwezig in de film dan Tim Curry in de oorspronkelijke verfilming. Ik had graag gezien dat ze Skarsgård meer script hadden gegeven, want zijn sterkste moment in It is toch wanneer hij het meeste spreekt. En dat is tijdens zijn ontmoeting met Georgie. Helemaal in het begin van de film. Jammer wel. Voorlopig kan ik geen keuze maken tussen wie van de twee Pennywise het meest memorabel neerzet. Daarvoor zal ik op het tweede deel moeten wachten.

Nu we Pennywise vermeld hebben, komen we aan het eerste punt waarop de film iets zwakker is. Dat was alleszins mijn ervaring, maar ik vond It eigenlijk helemaal geen enge film. Dat kan natuurlijk te maken met het feit dat ik persoonlijk met een waanzinnige knoert van een angststoornis worstel, wat maakte dat ik, toen ik helemaal in de film gezogen was en afgeleid van de realiteit, me juist kalmer en rustiger voelde dan de afgelopen periode in het dagelijkse leven. Stephen King heeft hieromtrent een zeer treffend citaat: “we make up horrors to cope with the real ones.” Dat is trouwens ook de hele boodschap die zowel het boek als film uitdraagt. En vermits sommige recensies de film als “heel angstaanjagend” omschreven hebben, weet ik dus niet in hoeverre mijn oordeel hierover betrouwbaar is.

Hoe dan ook, de vormen die Pennywise aanneemt om de kinderen angst aan te jagen, maakten meestal niet zoveel indruk op me. En de vorm voor Ben vond ik zelfs om alle verkeerde redenen grappig. Vreemde, spastische bewegingen zijn een trucje die de makers gebruikt hebben om de monsters griezelig te maken. Daarbij hadden ze er goed aan gedaan iets beter op te letten bij de eerste twee Silent Hill-videospelletjes. Skarsgård laat op vlak van bizarre bewegingen een knap staaltje van lichaamscontrole zien, wat het alleen maar vervelender maakte dat de filmmakers het nog meer over the top wilden maken door de effecten met CGI te versterken. Dat had niet gehoeven. De film onderneemt meerdere pogingen om op een subtiele wijze een enge sfeer te creëren, en hoewel het aan atmosfeer zeker niet ontbreekt in It, moet de film het ondanks dat toch vooral hebben van boe-effecten om af te schrikken. De vorm waarin Het verschijnt is gebaseerd op zijn slachtoffers grootste angsten, maar omdat sommige personages niet genoeg ontwikkeld werden, is de vormgeving van hun angsten een stuk minder creatief en laten ze daarom minder impact na. Door te veel in het script te knippen, zitten in de film ook stukken die niet zo logisch lijken, omdat het nergens vandaan lijkt te komen; zo weet de filmkijker bijvoorbeeld nooit waar Pennywise in hemelsnaam die “Beep beep, Richie!” vandaan heeft (telkens Richie het te bont maakte met zijn taalgebruik, zouden de andere stumpers “Beep beep!” zeggen om aan te geven dat hij moet zwijgen. Dit is in de adaptatie verloren gegaan).

Wel ben ik dankbaar dat men er geen sadistische film van heeft gemaakt. Mensen door de gehaktmolen draaien met daarbij zoveel mogelijk bloed en ingewanden is niet griezelig, maar gewoon walgelijk, in de meest negatieve zin van het woord. Het is een creatief zwaktebod van de maker, waarmee hij zijn onvermogen om een werkelijk enge sfeer te scheppen probeert toe te dekken. Gelukkig is It niet in die val gelopen. De sadisten onder jullie die in detail willen zien hoe kinderen aan stukken gereten worden, zullen dus op hun honger blijven zitten.

Andere kleine irritaties zitten hem in de vreemde keuzes die gemaakt werden in de montagekamer. Door het volgen van de zeven verschillende personages, komt de film in het algemeen eerder fragmentarisch over dan als een samenhangend geheel. En hoewel ik begrijp dat de makers wat referenties naar de 80’s popcultuur in de film wilden stoppen door enkele liedjes uit die periode af te spelen, voelen ze in de meeste gevallen, en vooral in de scène waarin de stumpers Beverly helpen haar badkamer schoon te maken, zo misplaatst dat ik er ongemakkelijk van werd. Ook andere kleine shots, zoals het slow motion effect terwijl we Belch Huggins in close-up zien tijdens het stenengevecht, zijn montagekeuzes die absoluut niets bijdragen aan de film, en in het ergste geval de scènes zelfs lichtjes breken.

Ook had ik graag gehad dat ze een aantal plotcliché’s die halverwege de film de kop komen opsteken hadden gelaten voor wat ze zijn, en in de plaats daarvan van de tijd gebruik hadden gemaakt om de Losers buiten Bill, Beverly, Ben en Eddie uit te werken. Het gaat om verhaalelementen die niet in het boek zaten en mijns inziens ook niet echt iets toevoegen aan de film.

De grootste teleurstelling, uiteindelijk, zat hem in de eindconfrontatie met Pennywise. Ik was al bang toen Muschietti bekend maakte dat hij het existentiële element uit It zou afzwakken. Want dat was juist de reden waarom die confrontatie in het boek zo verrassend was. Bovendien is het dankzij de huidige technologie niet langer onmogelijk om zoiets in beeld te brengen. Mijn bezorgdheid over die afzwakking daarvan bleek terecht. Het ritueel van de Chüd is vervangen door een “we slaan net zolang op Pennywise tot hij bezwijkt en we laten de camera daarbij wild heen en weer zwaaien om de indruk te wekken dat er hectische actie aan de gang is terwijl we in de realiteit noch de tijd noch de moeite genomen hadden om een deftige choreografie in elkaar te steken”-confrontatie, een cliché waarvan ik al sinds de geboorte ervan de kriebels krijg, omdat zoiets enkel de onkunde van de regisseur weergeeft. Waarom doe je zoiets toch, Muschietti.

Buiten deze veranderingen blijft de verfilming zeer trouw aan het boek. Al bij al vond ik het een zeer genietbare film, die me geen slapeloze nacht noch nachtmerries heeft opgeleverd. Sommige creatieve keuzes betreur ik, maar de acteurs zelf zijn allemaal een genot om naar te kijken. Skarsgård bezit zonder twijfel het potentieel om Tim Curry minstens te evenaren en zelfs te overtreffen, al heb ik het gevoel dat het script hem niet de ruimte heeft gelaten om dat potentieel volledig te kunnen uitspelen. Komt daarbij dat de Losers — losstaand van de gebrekkige ontwikkeling van enkelen onder hen — zo goed zijn, dat zij de film moeiteloos op zichzelf hadden kunnen dragen, zonder de aanwezigheid van de clown. Dat maakt dat de schijnwerpers stelen sowieso een aartsmoeilijke opdracht geweest is. Vermits ik dit niet echt officieel als een review beschouw, ga ik er geen scoreplaatje aan toevoegen, maar mocht je het toch afvragen welk punt ik eraan zou geven, dan zou ik voor een 3/5 gaan.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s